W ciągu ostatnich kilku dni temperatura powietrza znacznie spadła co sprzyja wchodzeniu na lód i zachęca wędkarzy do łowienia ryb spod lodu. Zamarznięte stawy, jeziora i rzeki zawsze niosą za sobą niebezpieczeństwo. Lekkomyślność dorosłych oraz pozostawianie bez opieki dzieci, zbiera co roku śmiertelne żniwo. Mimo ostrzeżeń co roku ginie pod lodem kilka osób.
Pamiętajmy, że każde wejście na zamarznięty zbiornik wodny jest ryzykowne, nawet przy bardzo dużym mrozie. Lód ulega ciągłym zmianom, również dobowym i nigdy nie ma tej samej grubości na całym zbiorniku. Przy panujących obecnie ujemnych temperaturach grubość pokrywy lodowej na większych zbiornikach wodnych ma zaledwie kilka centymetrów. Sytuacja wygląda nieco lepiej na zbiornikach o mniejszej powierzchni, gdzie grubość jest większa ale jeszcze nie wystarczająca, by bezpiecznie wejść na tafle. Poruszanie się po lodzie bez odpowiedniej wiedzy i sprzętu asekuracyjnego może zakończyć się tragicznie.
Wytrzymałość lodu
Podstawową cechą wpływającą na wytrzymałość lodu jest jego grubość. Przyjmuje się, że minimalna bezpieczna grubość świeżego czarnego lodu do jazdy bojerami czy iceboardami wynosi 12cm. Dziesięciocentymetrowa, jednolita warstwa wystarcza z reguły, aby bezpiecznie jeździć na łyżwach.
Przykładowa wytrzymałość świeżego i czarnego lodu różnej grubości:
- 5-7cm utrzymuje jednego człowieka, istnieje ryzyko zarwania lodu
- 8-10cm utrzymuje dwóch ludzi stojących w jednym miejscu
- 10-12cm minimalna grubość lodu na którym można wędkować, jeździć na łyżwach czy rowerze
- 12-20cm bezpieczny do jazdy bojerami, skuterami
- 20-30cm utrzymuje samochody osobowe
- od 30cm utrzymuje samochody terenowe, vany
Najbardziej wytrzymały jest świeży czarny lód, czyli narastający bez roztopów i dni z dodatnią temperaturą powietrza. Czarny lód nie zawiera zamarzniętych pęcherzyków powietrza. W miejscach gdzie występują prądy, lód taki traci na wytrzymałości około 15-20%.
Szary lód, zwany także śniegolodem, powstaje na skutek przesączenia śniegu zalegającego na powierzchni tafli, wodą wypływającą ze szczelin w lodzie lub powstającą z roztopionego śniegu. Lód taki ma barwę od jasnoszarego do prawie czarnego i wytrzymałość nawet o 50% niższą niż świeżego czarnego lodu.
Co robić, jeśli pod kimś załamie się lód
- w przypadku załamania lodu starajmy się zachować spokój i próbujmy wezwać pomoc. Najlepiej położyć się płasko na wodzie, rozłożyć szeroko ręce i starać się wpełznąć na lód. Starajmy się poruszać w kierunku brzegu leżąc cały czas na lodzie,
- kiedy zauważymy osobę tonącą, nie biegnijmy w jej kierunku, ponieważ pod nami również może załamać się lód. Nie wolno też podchodzić do przerębla w postawie wyprostowanej, ponieważ zwiększamy w ten sposób punktowy nacisk na lód, który może załamać się pod ratującym. Najlepiej próbować podczołgać się do tonącego,
- jeśli w zasięgu ręki mamy długi szalik lub grubą gałąź, spróbujmy podczołgać się na odległość rzutu i starajmy się podać poszkodowanemu drugi koniec, jednocześnie nie wstając,jeśli sami nie mamy możliwości udzielić poszkodowanemu pomocy, natychmiast poinformujmy o wypadku najbliższą jednostkę Policji lub Straży Pożarnej,
- po wyciągnięciu osoby poszkodowanej z wody należy okryć ją czymś suchym (płaszczem, kurtką) i jak najszybciej przetransportować do zamkniętego, ciepłego pomieszczenia, aby zapobiec dalszej utracie ciepła. Pamiętajmy, że nie wolno poszkodowanego polewać ciepłą wodą, ponieważ może to spowodować u niej szok termiczny,
- w miarę możliwości należy podać poszkodowanemu słodkie i ciepłe (ale nie gorące) płyny do picia. Osobę poszkodowaną powinien także zbadać lekarz.
Zanim wejdziesz na lód:
- przekaż informację gdzie się udajesz i kiedy wrócisz
- o ile to możliwe zabierz ze sobą zaufanego przyjaciela, na którego możesz liczyć w razie problemów
- ubierz się ciepło w lekkie, oddychające i wiatroszczelne ubranie; najlepszym rozwiązaniem jest tutaj specjalny kombinezon zapewniający pływalność i komfort termiczny w razie niechcianej kąpieli (ok. 400-650zł)
- na głowę najlepiej załóż kask (np. narciarski) a pod niego kominiarkę, buty powinny być wodoszczelne, ciepłe, niezbyt ciasne z grubą i przyczepną podeszwą
- zabierz ze sobą koc, komplet ciepłego ubrania i butów na zmianę w razie kąpieli, weź także zapasowe rękawice, czapkę, skarpety, termos z gorącą kawą lub herbatą i kilka dostarczających energii batoników
- zabierz ze sobą wodoszczelny pojemnik, do którego włożysz kluczyki, dokumenty, coś do rozpalania ognia)
- zakup kolce lodowe (ang. ice claws, ice picks) i zawieś je na szyi; można dostać je w sklepach wędkarskich (ok. 35zł z gwizdkiem) lub wykonać samemu
- ubierz się w kamizelkę asekuracyjną, którą możesz schować pod obszerniejszą kurtką – oprócz pływalności, zapewni Ci dodatkową izolację cieplną
- jeśli na lodzie są wędkujący, zrób krótki wywiad o grubości i wytrzymałości lodu
- jeśli posiadasz świder do lodu lub pierzchnię, zrób kilka otworów w różnych miejscach – bliżej brzegu i nieco dalej, aby określić jakość i grubość lodu
- jeśli lód zaczyna trzeszczeć i istnieje ryzyko pęknięcia, wycofaj się tą samą drogą którą wszedłeś na lód
- zwróć uwagę na nachylenie lodu do góry przy brzegach – jeśli występuje, istnieje ryzyko obniżonej wytrzymałości ze względu na powietrze pod taflą
