Nowe uprawnienia straży miejskiej od 15 września. Mandaty za przejazdy kolejowe, energetyki i nieposłuszeństwo

15 września 2026 roku wejdzie w życie nowe rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które znacząco poszerza katalog wykroczeń, za które strażnicy miejscy i gminni mogą bezpośrednio nakładać mandaty karne. Nowe przepisy dają funkcjonariuszom narzędzia do szybszego reagowania w kluczowych obszarach dotyczących bezpieczeństwa drogowego, porządku publicznego oraz ochrony małoletnich.

Rozporządzenie MSWiA nie tworzy nowych typów czynów zabronionych, lecz upoważnia straże gminne i miejskie do nakładania grzywien w drodze mandatu za wykroczenia, które dotychczas wymagały m.in. kierowania wniosków o ukaranie do sądu.

Poniżej przedstawiamy szczegółowe zestawienie najważniejszych obszarów, w których strażnicy zyskali nowe uprawnienia mandatowe.

1. Bezpieczeństwo ruchu: surowe kary na przejazdach kolejowych

Najpoważniejsze konsekwencje finansowe dotkną kierowców i pieszych ignorujących przepisy na torach. Do katalogu uprawnień włączono wprost art. 97a Kodeksu wykroczeń.

• Zakres interwencji: Wchodzenie lub wjeżdżanie na przejazd kolejowy przy opuszczonych, opuszczających się lub niedokończonych w podnoszeniu zaporach; ignorowanie czerwonego lub migającego światła sygnalizatora; wjeżdżanie na torowisko, gdy po drugiej stronie nie ma miejsca do kontynuowania jazdy.
• Wysokość kary: Mandat w wysokości od 2000 zł do 3000 zł.

2. Ochrona autorytetu służb: koniec z ignorowaniem poleceń

Kluczowa zmiana usprawniająca codzienne patrole i eliminująca konieczność wzywania policji do prostych incydentów (art. 65a Kodeksu wykroczeń).

• Zakres interwencji: Umyślne niestosowanie się do zgodnego z prawem polecenia funkcjonariusza, które uniemożliwia lub istotnie utrudnia wykonanie czynności służbowych (np. odmowa odsunięcia się z miejsca zdarzenia).
• Wysokość kary: Mandat w wysokości do 500 zł.

3. Ochrona dzieci: kontrola sklepów, szkół i placówek

Znowelizowane przepisy kładą nacisk na ochronę małoletnich, dając strażnikom prawo do egzekwowania przepisów dwóch ustaw branżowych:

• Zakaz sprzedaży energetyków (art. 18d Ustawy o zdrowiu publicznym): Kontrole w sklepach, restauracjach i automatach pod kątem sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny osobom poniżej 18. roku życia (odpowiedzialność ponosi sprzedawca i kierownik placówki). Mandat: do 2000 zł.
• Standardy Ochrony Małoletnich (art. 23b Ustawy o ochronie małoletnich): Kontrole w szkołach, przedszkolach, klubach sportowych i ośrodkach turystycznych weryfikujące wdrożenie procedur chroniących dzieci. Kara: nagana lub mandat do 250 zł.

4. Zdrowie i weterynaria: wścieklizna i przewóz zwierząt

Wzmacniamy nadzór nad właścicielami czworonogów i osobami podróżującymi ze zwierzętami:

• Obowiązkowe szczepienia psów (art. 102 Ustawy o zdrowiu zwierząt): Uchylanie się od corocznego szczepienia przeciwko wściekliźnie. Mandat: do 500 zł.
• Nielicencjonowany przewóz (art. 85 Ustawy o wymaganiach weterynaryjnych): Przemieszczanie zwierząt domowych (psy, koty, fretki) w celach niehandlowych bez wymaganych badań, chipa lub paszportu. Mandat: do 500 zł.

5. Higiena, ekologia i czyste powietrze

Zwiększa się skuteczność działań w obszarze ochrony środowiska oraz estetyki i higieny miast:

• Obowiązkowa deratyzacja (art. 50 ustawy o zwalczaniu zakażeń): Brak utrzymania nieruchomości w należytym stanie higieniczno-sanitarnym oraz zaniedbania w zakresie zwalczania szkodników i insektów. Mandat: do 500 zł.
• Uchwały antysmogowe (art. 331a Prawa ochrony środowiska): Sprawniejsze nakładanie kar za nieprzestrzeganie lokalnych zakazów spalania niedozwolonych paliw stałych w piecach. Mandat: do 500 zł.

6. Bezpieczeństwo Państwa: zakaz fotografowania obiektów strategicznych

Wprowadzono mechanizm ochrony infrastruktury krytycznej i obiektów wojskowych (art. 683a Ustawy o obronie Ojczyzny).

• Zakres interwencji: Rejestrowanie (fotografowanie, filmowanie, skanowanie) obiektów wojskowych i strategicznych oznaczonych specjalnym znakiem zakazu.
• Wysokość kary: Mandat do 500 zł z możliwością orzeczenia przepadku sprzętu służącego do rejestracji obrazu.

Nowe przepisy dają Straży Miejskiej narzędzia do szybszego rozliczania czynów, które już wcześniej były niezgodne z prawem. Funkcjonariusze zapowiadają regularne kontrole w wyżej wymienionych obszarach, kładąc nacisk przede wszystkim na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, ochronę zdrowia najmłodszych oraz ekologię.